انتشارات "فن پایا" مطالعات علوم محیط زیست 2588-6851 8 1 2023 03 21 Investigation and landslide risk zoning in Nirchai basin using ANP model بررسی و پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوضه نیرچای با استفاده از مدل ANP 5987 6002 160795 10.22034/jess.2022.342371.1785 FA موسی عابدینی عضو هیات علمی گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی 0000-0002-4243-4670 لیلا اسمعیلی جغرافیای ظبیعی.دانشگاه محقق اردبیلی امیرحسام پاسبان گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران الناز پیروزی 'گروه جغرافیای طبیعی. دانشگاه محقق اردبیلی Journal Article 2022 05 14 Landslide is one of the most important geomorphological processes of slopes, which in addition to its significant role in the evolution of slopes, is sometimes considered as a serious hazard. In this regard, the preparation of landslide risk zoning maps is one of the basic strategies to reduce the risks of this phenomenon. In the present study, the risk of landslides in the Nirchai catchment area, located in Ardabil province, was evaluated. The research methodology is based on the Network Analysis Process (ANP) model in the context of GIS. For this purpose, 10 variables affecting the occurrence of landslides including the variables of slope, slope direction, height, slope length, convexity of the surface, geological formations, precipitation, distance from waterway, vegetation and land use were included in the model. The results show that the three variables of slope (weight 0.217), lithology (weight 0.217) and precipitation (weight 0.167) are the most important and, in fact, the main controllers Landslide processes at the surface of Nirchai catchment area are considered. The results of landslide risk zoning also indicate that about 9.8% of the surface of Nirchai basin is in the high risk class and about 19.3% of it is in the high risk class. High-risk and high-risk areas are mainly scattered in the middle parts of Nirchai basin. In this part of the basin, various variables such as suitable slope (especially 20 to 40%), vulnerable geological formations, average altitude, receiving favorable rainfall, high drainage density, etc. have increased the potential for landslides. * ** * * ** * * * * * * * ** * * * * * * * ** ** * * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** * * * * * * * ** ** * * * * * * * ** *** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** * * * * * ** * ** * ** * ** * ** * ** * ** * ** * * * * * * ** *** * * * * * * ** *** * * * * * * ** ** زمین‌لغزش‌ یکی از مهم‌ترین فرایندهای ژئومورفولوژیکی دامنه‌ای می‌باشد که علاوه بر نقش قابل توجهی که در تحول و تکامل دامنه‌ها دارد گاها به عنوان یک مخاطره جدی نیز مطرح می‌گردد. در این رابطه، تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش یکی از راهکارهای اساسی برای مدیریت کاهش خطرات این پدیده به‌شمار می‌رود. در پژوهش حاضر خطر وقوع زمین‌لغزش در سطح حوضه آبریز نیرچای، واقع در استان اردبیل، مورد ارزیابی قرار گرفت. روش‌شناسی پژوهش مبتنی بر مدل فرایند تحلیل شبکه‌ای (ANP) در بستر سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) می‌باشد. بدین منظور تعداد 10 متغیر موثر بر وقوع زمین‌لغزش شامل متغیرهای شیب، جهت شیب، ارتفاع، طول دامنه، تحدب سطح زمین، سازندهای زمین‌شناسی، بارش، فاصله از آبراهه، پوشش گیاهی و کاربری اراضی وارد مدل گردیدند. نتایج نشان می‌دهد که سه متغیر شیب (با وزن 217/0)، لیتولوژی (با وزن 217/0) و بارش (با وزن 167/0) از بیشترین میزان اهمیت برخوردار بوده و در واقع، کنترل‌کننده‌های اصلی فرایند زمین‌لغزش در سطح حوضه آبریز نیرچای به شمار می‌روند. نتایج پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش نیز حاکی از این است که حدود 8/9 درصد از سطح حوضه نیرچای در کلاس خطر بسیار زیاد و درحدود 3/19 درصد آن نیز در کلاس خطر زیاد قرار می‌گیرد. پهنه‌های بسیار پرخطر و پرخطر عمدتا در قسمت‌های میانی حوضه نیرچای پراکنده شده‌اند. در این قسمت از حوضه، متغیرهای مختلفی از قبیل شیب مناسب (مخصوصا 20 تا 40 درصد)، سازندهای زمین‌شناسی آسیب‌پذیر، ارتفاع متوسط، دریافت نزولات جوی مطلوب، تراکم زهکشی بالا و غیره باعث افزایش پتانسیل وقوع زمین‌لغزش گردیده است.

https://www.jess.ir/article_160795_a60176450372f2f1ed125669611ae3f5.pdf